ARTIKEL

Printversie

ZEG GEWOON WAT JE DENKT, WILT EN VINDT!

Vaak hebben mensen na afloop van een gesprek het gevoel ‘nu ben ik er weer ingetuind’ of ‘waarom heb ik niet duidelijk gemaakt wat ik wil’ en ‘potverdorie, nu heb ik weer mijn doel niet bereikt’. 

In zo’n gesprek is meestal onvoldoende gelijkwaardigheid geweest. De kans bestaat dat je gesprekspartner zijn zin heeft doorgedreven. Je hebt dit onvoldoende in de gaten gehad, had hier geen verweer tegen en hebt het laten gebeuren. Gevolg: je bereikt je doel niet, voelt je gefrustreerd, ervaart energieverlies en je zelfvertrouwen wordt ondermijnd.  

Vaak heb je te maken met een gesprekspartner die prettig en vertrouwd met je omgaat maar die gewend is om zijn zin te krijgen. Dit is het patroon waar hij of zij zich al jaren -vaak onbewust- van bedient en jou als het ware in meesleept. 

In contact met zo’n vriendelijk, beschaafd optredende ‘tegenstander’ vergeet je dat je een zelfstandig denkende en goed functionerende volwassene bent die slim en capabel is. Je hebt niet in de gaten dat je op dat moment om de pink van een ander gewonden wordt. 

Je houdt je in omdat negatieve gedachtes de overhand hebben. Je slikt je woorden liever in omdat je bijvoorbeeld denkt:

• oh jé, dit wordt ruzie
• ik kwets de ander hiermee
• ze vinden me vast een egoïst
• dadelijk krijg ik verschrikkelijke kritiek over me heen
• misschien gaat hij wel schreeuwen
• ik maak de relatie kapot
• misschien word ik wel afgewezen, ontslagen
• er zal iets gebeuren waar ik niet op ben voorbereid
• hij krijgt vast een hekel aan me
• misschien ben ik wel onderdeel van het probleem
• etcetera.

 Hoe komt dit? Deze gedachtes zijn vaak irreëel. Zij worden -onbewust- bij je opgeroepen door het gedrag van de ander. Je raakt in een nevel van emoties waardoor je niet meer helder kunt denken. Je bevindt je in de FOG*; Engels voor ‘mist’ of ‘nevel’ en de afkorting van de woorden fear, obligation en guilt.

Angst, plichtsbesef of schuldgevoel zorgen er voor dat deze mist ontstaat. Deze werkt desoriënterend en verwarrend. Je hebt geen gezonde afstand tot jezelf en de ander. Je ziet niet wat er gebeurt. 

Je geeft toe aan de verlangens van anderen ten koste van je eigen behoeften. Je voelt wel aan dat er iets niet klopt maar weet hier niet goed op te reageren. Je spreekt je niet uit, vermijdt confrontatie en trekt je terug. Daarmee creëer je een tijdelijke illusie van veiligheid. Je verspeelt echter de kans op een gezonde verhouding.  

Hoe moet het dan wel?

In gesprekken waarin wel sprake van gelijkwaardigheid is, kunnen beide partijen zeggen wat zij echt denken en vinden. De één wil niet ‘winnen’ ten koste van de ander. Ook bij onenigheid en conflicten is deze gelijkwaardigheid mogelijk. Zelfs essentieel. Pas dan leiden ze ergens toe en zijn ze constructief.  

Kenmerken van gesprekken met gelijkwaardigheid als basis:

• beide partijen maken duidelijk wat zij echt denken, willen, voelen
• mensen bevragen elkaar
• ook een onenigheid of conflict wordt openlijk besproken en benoemd; zonder aanval of verdediging
• beide partijen willen oprecht de argumenten, zorgen en redeneringen van de ander horen
• bij onenigheid of conflict wil de een weten waarom de ander zich tegen hem verzet
• ieder neemt zijn verantwoordelijkheid voor zijn aandeel in het gesprek, ook bij onenigheid/ conflict.

 TIPS om gelijkwaardigheid in gesprekken te creëeren

Kijk of je dit fenomeen van FOG herkent. Dat is al een enorme stap in de goede richting. Veel mensen redeneren dit soort situaties weg, lachen ze weg, intellectualiseren ze of vergoelijken de situatie. Het erkennen van dit mechanisme en het effect daarvan op jezelf is allerbelangrijkst. 

Vervolgens kun je jezelf afvragen voordat je een gesprek begint:

• wat wil ik precies bereiken in dit gesprek
• hoe maak ik dit onomwonden aan de ander duidelijk
• schrijf desgewenst je eerste beginzinnen op en oefen ze
• vraag jezelf af wat je kunt doen om je niet te laten beïnvloeden door irreële angst, overdreven plichtsbesef of misplaatst schuldgevoel
• zoek uit door welke van eerder genoemde negatieve gedachte je je laat (mis)leiden en ontkracht deze. Zie het ireële ervan en overtuig jezelf van het tegenovergestelde (bv. ‘dit wordt géén ruzie, ik maak alleen mijn standpunt duidelijk en wil dat de ander naar me luistert’). 

Tot slot: denk aan situaties waarin het je wel lukte om zonder FOG je doel te bereiken. Dit bewijst dat je wel degelijk adequaat, doelgericht kunt optreden en je gelijkwaardig kunt blijven opstellen. Als het je toen lukte, lukt het nu ook.

* Bron: Emotionele chantage van Dr. Susan Forward

© 2009 Mariëlle Hendriks