ARTIKEL

Printversie

WEG MET DIE BEREN OP DE WEG

Vaak denk je als volwassene in zo’n hoog tempo dat je nauwelijks in de gaten hebt wanneer je een denkfout maakt.

Ieder van ons maakt regelmatig denkfouten in de vorm van overdreven, negatieve en niet-realistische gedachten die ons denken, voelen en handelen beïnvloeden.

Deze negatieve gedachten zijn in de loop van ons leven ontstaan en kunnen zich ontwikkelen tot beren op de weg. Dit zijn een soort absolute waarheden die te pas en te onpas in je opkomen.

Ze kunnen je flink onzeker en minder actief maken dan je zou willen of zou moeten zijn in een bepaalde situatie.

Het is belangrijk om je bewust te worden van (de invloed van) deze negatieve gedachten en je er niet al teveel door laten leiden. Nog beter is om ze te neutraliseren en om te buigen tot realistische gedachten.

Valkuilen in het denken.
Zodra je je ergens negatief over voelt kun je je valkuilen in het denken onder de loep nemen. Hieronder staan de meest voorkomende opgesomd. Kijk eens welke valkuil op jou van toepassing is.

1. Zwart-wit denken
Je denkt in extreme uitersten en in absolute, alles-of-niets termen. Termen als nooit, altijd, vreselijk, iedereen, overal kunnen wijzen op zwart-wit denken. Voorbeelden:

'Ik krijg altijd de vervelende klussen. Anderen worden steeds ontzien maar ik ben voortdurend de klos'  in plaats van: ‘het hoort er nu eenmaal bij dat je af en toe een vervelende klus krijgt.’

 2. ‘zou-moeten’ denken
Jezelf of anderen onder druk zetten met geboden, verplichtingen, dreigementen of andere strenge eisen. Een voorbeeld:

'Ik móet die presentatie perfect doen, anders ga ik af ' in plaats van: ‘ik doe zo goed mogelijk mijn best en meer dan dat kan ik niet doen.’

3. Alleen letten op het negatieve
Alleen letten op de negatieve aspecten terwijl je de positieve over het hoofd ziet. Een voorbeeld:

'Wat erg, die kritiek in mijn beoordeling! in plaats van: ‘ik heb veel goede feedback gekregen en er zaten ook kritiekpunten bij. Zo gaat dat nu eenmaal bij beoordelingen.'

4. Omkering van het positieve
Neutrale of positieve ervaringen omzetten in negatieve. Een voorbeeld: Als iemand zegt:

'Wat zie je er goed uit’ denken ‘dat menen ze toch niet’

in plaats van: ‘wat aardig, een compliment.’

5. Alles negatief op jezelf betrekken
Neutrale gebeurtenissen die niet met de situatie in verband staan, op jezelf betrekken. Een voorbeeld:

'Als ik naar dat externe overleg moet, dan weet vast iedereen dat ik gisteren een slechte presentatie heb gegeven' in plaats van ‘jammer dat het gisteren slecht ging. Dat kan de beste overkomen.’

6. Etikettering
Geen onderscheid maken tussen gedrag en persoon; jezelf gelijk stellen met eigen fouten. Een voorbeeld:

‘Ik ben een mislukkeling ik kan ook niks’ in plaats van: ‘hier ben ik nu eenmaal niet goed in; een mens kan niet perfect zijn.’

7. Vergroten en verkleinen
Het negatieve vergroten en het positieve verkleinen. Een voorbeeld:

‘Het is toeval dat die bespreking zo goed liep’  in plaats van: ‘dat heb ik best goed aangepakt’.

8. Overhaast conclusies trekken
Denken voor een ander en ‘gedachten lezen’. Bijvoorbeeld bij voorbaat ervan uitgaan dat mensen negatief naar je kijken:

‘met al die wallen onder mijn ogen zullen ze wel denken dat ik vandaag niets zal presteren’ in plaats van: ‘ik hoop maar dat ze niet zien hoe belabberd ik er vandaag uitzie.’

9. Generaliseren
Een negatieve gebeurtenis zien als bewijs voor een zich herhalend patroon van tegenslag. Een voorbeeld:

‘Ze zijn me vorige keer vergeten uit te nodigen. Wedden dat dat nu weer gebeurt?’ in plaats van: ‘wat merkwaardig dat ze me zijn vergeten uit te nodigen. Ik moet eens uitzoeken hoe het zit.’

10. Emotioneel redeneren
Je denken geheel baseren op hoe je je voelt. Bijvoorbeeld:

‘Ik voel me zó moe, ik zal wel iets engs onder de leden hebben’ in plaats van: ‘hoe zou het toch komen dat ik me zo moe voel. Laat ik het eens in de gaten houden’.

TIPS om beren op de weg te elimineren.

• Ga voor jezelf na welke valkuilen in het denken op jou van toepassing zijn
• Stel vast wat precies je denkfout is
• Sta deze denkfout niet langer toe maar vervang deze door een neutrale / positieve formulering (zie hierboven) en prent deze in.

© 2011 Mariëlle Hendriks