ARTIKEL

Printversie

BRENG JE ENERGIEHUISHOUDING OP ORDE EN VOORKOM BURNOUT

Gezonde stress kan stimulerend werken. Van hard werken raakt niemand overspannen. Ongezonde stress werkt op de lange termijn wel ondermijnend.

Er is sprake van ongezonde stress wanneer er onbalans is tussen draagkracht en draaglast. Vaak is de verhouding tussen ‘willen’ en ‘moeten’ verstoord. Dit vergt veel energie en je raakt moe; op den duur uitgeput.

Deze onbalans kan ontstaan omdat je te veel eisen aan jezelf stelt. Je enthousiasme, verantwoordelijkheidsgevoel, bevlogenheid, ambitie, plichtsgevoel, loyaliteit en perfectionisme kunnen er voor zorgen dat je je grenzen steeds maar weer verlegt.

Ook je omgeving kan te veel eisen stellen. Tijdsdruk, ondermijnende collegiale verhoudingen, verveling, slechte feedback, weinig erkenning, slechte onderlinge communicatie, dreiging van ontslag, te lage beloning zijn zaken die ook negatieve invloed kunnen hebben op je energiehuishouding.

Bij ongezonde stress overschrijd je je fysieke, emotionele en mentale grenzen zonder dat je dit in de gaten hebt.

Het verraderlijke is dat je langzaam afglijdt. Het begint met het ervaren van stress. Wanneer dit lang duurt kun je via overspannenheid burnout raken. Je hebt niet in de gaten dat je je grenzen oprekt en put jezelf uit zonder dat je je dat realiseert.

Je omgeving neemt vaak wel veranderingen bij je waar en waarschuwt je. Omdat je vindt dat je niet anders kán en dóór moet, sluit je je hiervoor af. Je hebt een soort bewustzijnsvernauwing.

Symptomen van overspannenheid / dreigende burnout zijn onder meer:

• Verandering in gedrag zoals hyperactiviteit of juist passiviteit, negativisme, cynische  houding.

• Verandering in gevoel zoals irritaties, onevenredige boosheid, lusteloosheid, angstgevoelens, nerveusiteit, paniek, leegte.

• Lichamelijke klachten zoals concentratiestoornissen, niet helder kunnen denken, slaap-problemen, doodmoe wakker worden, geheugenproblemen, duizeligheid, hoofdpijn, kwakkelende gezondheid.

• Verandering in gedachten zoals negatieve gedachten over anderen of jezelf, perfectionistische gedachten, angstgedachten, achterdocht.

• Veranderende relaties zoals snel conflicten, geen belangstelling voor de ander, geen interesse in seks, vermijding van sociale activiteiten.

Iedereen heeft wel eens van een aantal van deze symptomen last, zeker in drukke tijden. Wanneer je je voldoende kunt ontspannen en snel herstelt is er niets aan de hand. Wanneer je je accu ’s avonds of in het weekend niet meer kunt opladen dan zouden je alarmbellen moeten gaan rinkelen. Het gevaar van burnout ligt op de loer.

TIPS om verstrikking in burnout te voorkomen:

Wanneer je je herkent in dit artikel en last hebt van ongezonde stress, realiseer je dan dat je nu de keuze hebt om je situatie te veranderen.

Probeer je allereerst open te stellen voor waarschuwingen van je omgeving. Zij hebben het vaak bij het rechte eind en nemen dingen waar die je zelf niet meer ziet.

Maak een keuze. Vaak ‘moet’ je meer dan je lief is en ga je maar door op de ingeslagen weg. Je oogkleppen zorgen ervoor dat je geen andere mogelijkheden meer waarneemt.

Je hebt echter de keuze om de balans te herstellen, onder meer door gemaakte keuzes ter discussie te stellen.

Maak dagelijks een overzicht van activiteiten die energie ‘vreten’ en die energie geven. Dit leidt tot meer inzicht en bewustzijn. Je ziet waar je mee bezig bent, wat je wel en niet wilt. Probeer meer activiteiten te ontplooien die in de categorie ‘willen’ vallen.

Achterhaal welke persoonlijke eigenschappen een valkuil vormen. Is dat je ambitie, je perfectionisme, plichtsbesef, verantwoordelijkheidsgevoel of zijn dat verwachtingen van anderen. Pas wanneer je je bewust bent van deze ‘aanjagers’ kun je een blijvende gedragsverandering bewerkstelligen en je energiehuishouding herstellen.

© 2009 Mariëlle Hendriks

Met dank aan Irma Wolf bij wie ik de training ‘Begeleiden bij stress en burnout voor coaches’ volgde.