ARTIKEL ‘Ooit val ik door de mand!’

 Printversie

In een interview zei Raoul Heertje (o.m. tekstschrijver) ooit: ‘als ik ergens ben, verwacht ik altijd dat iemand me op mijn rug tikt en zegt dat ie me allang doorheeft’.  

Ook cliënten die op het werk uitstekend functioneren hoor ik met regelmaat zeggen dat ze bang zijn om door de mand te vallen. In een krantenartikel over dit onderwerp stond dat 60% van de mensen last heeft van dit verschijnsel.

 Zij voelen zich een ‘bedrieger’ en hebben het gevoel dat zij hun omgeving voor de gek houden. Zij wachten min of meer op het moment waarop aan het licht komt dat zij incompetent zijn en maar wat aanrommelen. Wanneer zij complimenten krijgen dan geloven zij niet dat deze gemeend zijn.    

 Wanneer ik dit lees of hoor moet ik altijd meteen denken aan het verschijnsel ‘innerlijke criticus’. Ieder van ons draagt een innerlijke criticus bij zich; de commentaarstem die voortdurend een oordeel heeft.

De ene keer is hij (meestal is het een ‘hij’, een heel enkele keer een ‘zij’) wat nadrukkelijker aanwezig dan anders.

In tijden van verliefdheid houdt hij zich gedeisd maar in andere situaties duikt hij juist op:

• bij stress
• als je moe bent of honger hebt
• bij of na afkeuring of kritiek van anderen
• in onbekende, nieuwe situaties
• in contact met mensen bij wie je je inferieur voelt
• als je in het middelpunt hebt gestaan
• bij of na tegenslag
• als hormonen een rol spelen.

De innerlijke criticus kan aanvallend of ondermijnend zijn.

Zo kan hij streng, kritisch en veeleisend roepen:

• het kan altijd beter!
• als je maar wilt dan lukt het wel
• je denkt nu wel dat het goed is maar ……
• ik zou het nog maar eens controleren
• er is maar één manier om perfect te zijn.

Deze innerlijke criticus jaagt jou en anderen op. Hij leidt tot stress, teleurstelling en gevoelens van onvrede. Hoe je ook je best doet, het is nooit goed genoeg.

Ook kan hij beschuldigend, bestraffend, negatief reageren:

• die ander zal wel denken dat….
• het wordt toch niks
• het zal wel verkeerd aflopen
• dat moet je niet doen!
• kijk nou maar uit
• als ik jou was zou ik daar nooit aan beginnen.

Dit ondermijnende commentaar leidt tot onzekerheid en blokkades. Je kijkt wel uit om je nek uit te steken want de kans dat je slaagt is nihil. Je blijft zitten waar je zit.

 Effecten van de innerlijke criticus kunnen zijn:

• je voelt je een bedrieger en zult ooit door de mand vallen
• hij belemmert je in je groei en bloei 
• de talenten die je in je hebt komen onvoldoende aan bod
• je bent overdreven streng en kritisch in contact met anderen.

 TIP 1

Het herkennen en erkennen van dit verschijnsel kan al enig inzicht geven. Al eerder heb ik beschreven dat je innerlijke criticus goede bedoelingen heeft; alleen pakt hij het zo beroerd aan. Een cliënt noemde dit laatst: ‘zo middeleeuws’.In dit artikel staan tips hoe je van je innerlijke criticus een bondgenoot kunt maken.

 TIP 2

Wat vaak helpt is om de ontstaansgeschiedenis te begrijpen.

De innerlijke criticus is een beschermingsmechanisme. Door jezelf eerst af te wijzen dek je jezelf in en bescherm je jezelf tegen de (pijn van de) afwijzing van een ander.

Dit beschermingsmechanisme was ooit het enige middel dat je had.

 Inmiddels ben je zoveel jaren verder en beschik je over zóveel kwaliteiten, talenten en competenties. Maak eens een overzicht van al deze kwaliteiten zoals intelligentie, inschattingsvermogen, relativeringsvermogen die je nu kunt inzetten. De innerlijke criticus krijgt minder negatieve invloed en je komt beter tot je recht.

 TIP 4

Helpt dit alles je onvoldoende, meld je dan aan voor een ‘één-sessie-coaching’ waarin we met je innerlijke criticus aan de slag gaan.

© 2010 Marielle Hendriks

Bron: ‘De innerlijke criticus ontmaskerd’ van Hal en Sidra Stone

Met dank aan Focustrainer Marion van den Boogaard.